Plastik bardak, pipet, çatal, bıçak tarih oluyor

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı plastik kirliliğiyle mücadele kapsamında yeni bir düzenleme hazırlıyor. Plastik çatal, bıçak, tabak, pipet ve kulak pamuğu gibi tek kullanımlık ürünlerin piyasaya sunulmasını yasaklamayı hedefleyen yönetmeliğin yıl sonuna kadar yürürlüğe girmesi planlanıyor.

Hazırlanan taslağın kısa süre içinde ilgili kurumların görüşüne açılması beklenirken, sivil toplum kuruluşları ve sektör temsilcilerinden gelecek değerlendirmelerin ardından düzenlemeye son şeklinin verilmesi öngörülüyor.

Tek kullanımlık plastiklere yeni düzenleme

Bakanlık tarafından geçen yıl yayımlanan 2025-2028 Ulusal Döngüsel Ekonomi Stratejisi ve Eylem Planı ile Tek Kullanımlık Plastikler, Deniz Çöpleri ve Mikroplastikler Yol Haritası doğrultusunda çalışmalar hızlandırıldı.

Hazırlanan yönetmelik ile plastik çatal, bıçak, kaşık, yemek çubuğu, tabak, plastik pipet, plastik çubuklu kulak pamukları ile genleştirilmiş polistiren (EPS) köpükten üretilen gıda kapları, içecek kapları ve bardakların kullanımının sona erdirilmesi hedefleniyor.

Karbon salımı ve maliyetler azalacak

Düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle çevresel etkilerin önemli ölçüde azaltılması bekleniyor. Tek kullanımlık plastiklerin piyasadan çekilmesi sayesinde yılda yaklaşık 1,5 milyon ton karbondioksite eşdeğer karbon salımının önüne geçileceği öngörülüyor.

Ayrıca bu adımın atık yönetimi maliyetlerinde de önemli bir tasarruf sağlayacağı belirtiliyor. Yapılan hesaplamalara göre yaklaşık 1,5 milyar liralık atık yönetim maliyetinin önlenmesi mümkün olacak.

Plastik yerine alternatif ürünler

Yeni düzenleme ile plastik ürünlerin yerine cam, porselen, ahşap ve karton gibi çevre dostu alternatiflerin kullanımının yaygınlaştırılması amaçlanıyor.

Bakanlık ayrıca ilerleyen süreçte kısmen plastikten üretilen içecek bardakları ve gıda kapları, kargo poşetleri, ıslak mendiller ve temizlik havluları gibi ürünlerin tüketimini azaltmaya yönelik kısıtlama ve işaretleme uygulamalarını da gündeme almayı planlıyor.

Türkiye’de tek kullanımlık plastik tüketimi

Türkiye İstatistik Kurumu ile yapılan araştırmaya göre vatandaşların önemli bir bölümü tek kullanımlık plastiklerin azaltılmasını destekliyor. Araştırmada katılımcıların büyük çoğunluğu plastik ürünlerin kısıtlanmasının çevre açısından faydalı olacağı görüşünü paylaştı.

Verilere göre Türkiye’de 2022 yılında kulak pamuğu çubukları, plastik çatal ve kaşıklar, tabaklar, pipetler, karıştırıcılar, gıda kapları, bardaklar ve plastik içecek şişeleri dahil olmak üzere toplam 709 bin 348 ton tek kullanımlık plastik ürün tüketildi. Bu tüketimin sonraki yıllarda daha da arttığı belirtiliyor.