İnternetten alışverişte flaş karar!

Elektronik ticaret yoluyla alınan kusurlu bir ürünün neden olduğu manevi zararın tazmini amacıyla açılan bir tüketici davası, Türkiye’deki online alışveriş sistemini kökten değiştirecek tarihi bir hukuki süreci başlattı.

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi, baktığı davada uygulamak durumunda olduğu yasal mevzuatın anayasaya aykırı olduğu kanaatine vararak yüksek mahkemeye başvurdu. Başvuruyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şubat ayında aldığı iptal kararını Resmi Gazete’de yayımlayarak yürürlüğe koydu.

İki kritik kanun maddesi iptal edildi

Yüksek mahkeme, e-ticaret devlerini doğrudan ilgilendiren iki farklı yasal düzenlemeyi masaya yatırdı. Yapılan hukuki değerlendirmeler neticesinde, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ile Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’da yer alan ve aracı hizmet sağlayıcı platformları satılan ürünün ayıplı olmasından ya da hukuka aykırı içeriklerden tamamen sorumsuz kılan maddelerin iptaline oyçokluğuyla karar verildi. Karara yüksek mahkeme üyelerinden Ömer Çınar muhalif kaldı.

Platformlar pasif bir aracı olarak görülemez

Anayasa Mahkemesi gerekçeli kararında, günümüz e-ticaret dünyasında aracı sitelerin üstlendiği aktif role dikkat çekti. Dijital platformların sadece alıcı ile satıcıyı buluşturan pasif birer unsur olmadığı, pek çok durumda mal ve hizmetler üzerinde doğrudan kontrol yetkisine sahip olduğu ifade edildi. Kararda, bu sitelerin sorumluluktan tamamen muaf tutulmasının tüketici haklarını koruma ilkesi ve mülkiyet hakkı ile bağdaşmadığı, tüketici aleyhine haksız bir dengesizlik yarattığı aktarıldı. Özellikle dolandırılma veya mağduriyet durumlarında tüketicinin asıl satıcıya ulaşamaması halinde korumasız bırakılmasının devletin anayasal ödevlerine aykırı olduğu vurgulandı.

Yeni dönem önümüzdeki yıl başlıyor

Yasal bir boşluğun ve hak kayıplarının yaşanmaması adına Anayasa Mahkemesi, iptal hükümlerinin Resmi Gazete ilonından dokuz ay sonra yürürlüğe girmesini kararlaştırdı. Gelecek yıl mart ayında yürürlüğe girecek olan bu karara göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin bu süreçte e-ticaret sitelerinin sorumluluk sınırlarını belirleyen yeni bir yasal düzenleme yapması gerekecek.

Yeni sistem faaliyete geçtiğinde, internetten sipariş ettiği ürün kusurlu çıkan ve satıcıya ulaşamayan vatandaşlar doğrudan aracı platforma dava açabilecek. Bu durumun internet sitelerini satıcı denetimi konusunda çok daha sıkı önlemler almaya zorlaması bekleniyor.