ABD ile İran savaşı bitiyor mu?

İSLAMABAD / YENİ GAZETE – Küresel diplomaside hareketli saatler yaşanırken, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif iki ülke arasında yürüttükleri arabuluculuk faaliyetlerinde kritik bir aşamaya gelindiğini duyurdu. Görüşmeleri sabote etmek amacıyla yürütülen dezenformasyon girişimlerinin farkında olduklarını belirten Şahbaz Şerif, tarafların üzerinde mutabık kaldığı nihai bir taslak metnin hazır olduğunu ve sonraki resmi adımların tamamlanması için yoğun bir mesai harcadıklarını ifade etti.

Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump ise müzakere sürecine ilişkin çarpıcı iddialarda bulunarak Tahran yönetimimi ile nükleer silah üretilmeyeceğine dair kusursuz bir anlaşma sağladıklarını öne sürdü. Hafta sonu ya da pazartesi günü resmi imzaların atılabileceğini savunan Donald Trump, bu adımın hemen ardından stratejik öneme sahip olan Hürmüz Boğazı’nın yeniden ticari gemilerin geçişine açılacağını iddia etti. Süreç kapsamında Katar, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri liderleriyle görüştüğünü belirten Donald Trump, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile de yakın zamanda bir araya gelerek Türkiye’nin bu diplomatik süreçteki rolünü ele alacaklarını paylaştı.

Tahran yönetiminden imza iddiasına yalanlama

Uluslararası basında anlaşmanın İsviçre’nin Cenevre kentinde ya da alternatif olarak Viyana’da imzalanacağına yönelik iddialar yayılırken, İran kanadından temkinli ve sert açıklamalar geldi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, uzlaşı zaptına yaklaşılmış olduğunu doğrulamakla birlikte, nihai onay verilmeden önce medya üzerinden yürütülen spekülasyonlardan kaçınılması gerektiğinin altını çizdi. İran’ın yarı resmi Fars Haber Ajansı ise müzakere heyetine dayandırdığı haberinde pazar günü imza atılacağı yönündeki iddiaları net bir dille reddederek resmi makamların incelemelerini sürdürdüğünü bildirdi.

Bu yalanlama üzerine gerilim tırmanırken Donald Trump, İran basınında yer alan şartların üzerinde uzlaşılan yazılı maddelerle hiçbir alakası olmadığını söyleyerek sert tepki gösterdi. Tahran yönetiminin sergilediği tutumu dürüstlükten uzak olarak nitelendiren Donald Trump, ayrıca geçtiğimiz gece Hürmüz Boğazı’ndan geçen ticari gemilere yönelik düzenlenen insansız hava aracı saldırılarına dikkat çekerek bölgedeki agresif eylemlerin derhal sonlandırılması yönünde tehditkâr bir uyarıda bulundu.

Basına sızan 14 maddelik anlaşma taslağı

Görüşmelerin perde arkasında nelerin konuşulduğuna dair İran medyasında 14 maddelik bir taslak liste yayımlandı. İddia edilen metinde, Lübnan da dahil olmak üzere tüm bölgesel cephelerde askeri çatışmaların kalıcı olarak durdurulması ve Washington’ın İran’ın egemenlik haklarına saygı duyarak iç işlerine müdahale etmeyeceğini taahhüt etmesi ilk sıralarda yer alıyor. Ayrıca deniz ablukasının bir ay içerisinde tamamen sonlandırılması ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması planlanıyor.

Ekonomik yaptırımların kaldırılmasına yönelik maddelerin de yer aldığı taslakta, petrol ve petrokimya satışlarının önünün açılması, dondurulmuş finansal kaynaklara tam erişim hakkı tanınması ve İran için en az 300 milyar dolar değerinde bir yeniden yapılanma fonu sunulması öngörülüyor. Nükleer başlıkların akıbetinin netleşeceği 60 günlük bir müzakere takvimi belirlenirken, bu süreçte dondurulmuş fonların yarısının serbest bırakılması şart koşuluyor. Buna karşılık İran’ın nükleer silah üretmeme sözünü tazeleyeceği belirtilirken, füze programları ve bölgesel direniş gruplarına verilen desteklerin ise müzakere gündeminden tamamen çıkarıldığı ileri sürülüyor.