Türk Hukuk Kültüründe İnsan Hakları kitabı çıktı

​Bugünlerde “Türk Hukuk Kültüründe İnsan Hakları” ismiyle yeni bir kitap yayımlandı. Kitabın yazarı Antalya Belek Üniversitesi İnsani Bilimler Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Nagihan Çetin. Çetin, çalışmasında hukuk sosyolojisi ile halkbilimi disiplinlerini bir araya getiriyor. Orta Asya Türk töresindeki adalet, eşitlik ve insanilik ilkelerinden Osmanlı ve Cumhuriyet dönemine uzanan süreci inceleyen kitap; geleneksel adalet anlayışının modern evrensel insan hakları normlarıyla nasıl bir etkileşim içinde olduğunu ortaya koyuyor.  Eser, insan haklarını yalnızca Batı merkezli bir söylem olarak ele almayarak konuyu Türk hukuk kültürünün tarihsel ve toplumsal birikimi üzerinden değerlendiriyor.

Kitap akademik bilgiyle genel okuyucu kitlesine seslenecek şekilde bazı sorulara aranan cevapları içermektedir: İnsan hakları nedir, II. Dünya Savaşı sonuna kadar insanların hakları olduğu gerçeğini dünya bilmiyor muydu, kültürler buna duyarsız mıydı, günümüzde Batı dünyası ile özdeşleştirilmeye çalışılan bu kavram diğer kültürlerde karşılığa sahip değil miydi, bizim kültürümüzde –Türk kültüründe- insan hakları nasıl biçimlenmişti, hukuk kültürümüzdeki yansımaları nasıldı, Türk hukuk kültüründe insanı kendinden olan ve öteki olarak ayırıp farklı muamele mi yapılıyor yoksa insan, sadece insan olduğu için mi değerli görülüyor, Türk halk hukukundan modern hukuk sistemine geçiş sürecinde kültürün konuya bakış açısı kanunlara ne şekilde ve ne oranda yansıtıldı, günümüzde sırf ekonomik olarak güçlü ahlaki olarak zayıf devletler kavramı dillerine pelesenk ettiler ve farklı hedefler peşinde ilerliyorlar diye insan hakları ret mi edilmeli, kültürel görelilik bakış açısıyla evrensel insan hakları yerel/millî kültürleri tehlikeye sokar diyerek, insan haklarını inkâr ederek kültürümüzdeki insan haklarına aykırı örf ve âdetler savunulmalı mı yoksa kültürün değişkenliği özelliğinden istifade mi edilmeli, Türk kültüründeki hangi değer, düşünce biçimi ve kurumlar insan haklarına katkı sunacak ve örnek oluşturacak biçimde öne çıkarılmalı gibi…

Giriş, sonuç ve dört bölümden oluşan kitabın örneklemi Türkiye Cumhuriyeti Devleti’dir. Türk hukukunda insan haklarına kültür merkezli bakılan çalışmada konu, Türkiye’nin hukuk kültürünün biçimlenmesinde etkili olan dönem, devlet, din ve düşünce biçimleri ile birlikte incelenmiştir. Bu amaçla metin akışında konunun Türk hukuk kültüründeki yerini belirlemek adına genel olarak sırasıyla Orta Asya Türk hukuk kültürü, İslam dininin Türk hukukuna etkileri, Osmanlı Devleti’nde hukuk sistemi yapılanması ve Türkiye Cumhuriyeti Devletinin kuruluş dönemi ile günümüzdeki halk hukuku ve pozitif hukuk yapısındaki kanun, kural ve yaptırımlar insan hakları odaklı değerlendirilmiştir. Bu tercihte, kültürün bütünlüğü ilkesinden hareketle Orta Asya’dan başlayarak genel Türk kültürüne bakılması, çalışmanın örneklemini oluşturan Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nde yaşayan kültürde Osmanlı Devleti ve İslam dininin etkisinin bulunması ve Cumhuriyet döneminde hukukun kodifikasyon çalışmalarında Batı merkezli hukuk sistemlerinden faydalanılması etkili olmuştur.

Çalışmanın birinci bölümü kavramsal çerçeveye ayrılmıştır. Bu bölümde hukuk kültürü ve insan hakları ile bunların alt türleri ve özellikleri açıklanarak günümüzde Türkiye’deki mevcut yapıdaki Türk halk hukukunda ve pozitif hukukta insan haklarının ne şekilde yer aldığı incelenmiştir. İkinci bölüm, Türk hukuk kültürünün köklerini ve dayanaklarını anlamak adına tarihi ve kültürel zemine ayrılmıştır. Burada Orta Asya Türk kültüründen başlayarak günümüz hukuk kültürünün de bir parçası olan töre, töreye göre hak ve adalet kavramları, sosyal devlet anlayışı, geleneksel yapıda hak, sorumluluk ve insan onuru; Osmanlı Devleti ağırlıkta olmak üzere Türk hukuk kültürüne İslam dininin etkisi, Osmanlı Devletindeki çoklu hukuk yapısı, bireyin devlete karşı hak arama yolları ve bunun kurumsallaşmış biçimleri ile Osmanlı’nın son dönemleriyle başlayıp Cumhuriyetle zirveye ulaşan modernleşme sürecinin hukuk kültüründeki yansımaları ele alınmıştır.

Birey ve toplum açılarından Türk hukuk kültürünün insan hakları merkezli incelenmesi adını taşıyan üçüncü bölümde Türk hukuk kültüründe kadın, erkek, çocuk ve yaşlı olarak birey merkezli kabul ve uygulamalar ile sosyo-ekonomik dayanışma uygulamaları, âdetler ve öteki ile bir arada yaşamada öne çıkan kabul ve uygulamalara yer verilmiştir. Dördüncü bölüm evrensel insan hakları, kültürel görelilik ve uzlaşı örneği olarak Türk hukuk kültürü adını taşımaktadır. Bu bölümde evrensel insan hakları ile evrensel insan haklarına en ciddi eleştirileri getiren kültürel görelilik teorisi açıklanarak günümüz Türk hukuk kültüründe milli kültür ve evrensel insan haklarının birlikte yer almasının mümkün ve uygulanabilir olup olmadığı konusu tartışılmıştır. Sonuç bölümünde keskin sınırlar ile biz ve öteki ayrımından mümkün olduğunca uzak durmaya çalışılarak çalışma boyunca elde edilen veriler, bulgular bir arada değerlendirilip önerilerde bulunulmuştur.

Akademik titizliği ve anlaşılır diliyle öne çıkan çalışma hem araştırmacılar hem de konuya ilgi duyan okurlar için tavsiye edilir.

​Kitap Künyesi:

​Kitap Adı: Türk Hukuk Kültüründe İnsan Hakları

​Yazar: Nagihan Çetin

​Editör: Özlem Mecek Çevik

Yayınevi: Paradigma Akademi Yayınları

​Sayfa Sayısı: 114

​ISBN: 978-625-8807-41-7

Nagihan Çetin Kimdir?

İstanbul doğumlu olan Doç. Dr. Nagihan Çetin, lisans ve yüksek lisans eğitimini Sakarya Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nde tamamladı.

İstanbul Üniversitesi’nde doktorasını bitirdikten sonra akademik kariyerine devam eden Çetin, 2022 yılında doçent ünvanını kazandı. Halen Antalya Belek Üniversitesi İnsani Bilimler Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nde Türk halkbilimi alanında Doçent Doktor olarak görev yapmaktadır.

Disiplinlerarası yaklaşımı benimseyen yazar; Türk Dili ve Edebiyatı ile halkbilimi uzmanlığının yanı sıra Anadolu Üniversitesi Adalet programını tamamlamış ve Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde özel öğrenci statüsüyle hukuk dersleri almıştır. Çetin’in halkbilimi, kültürel medya okumaları, çocuk oyun ve oyuncakları ile halk hukuku alanlarında çok sayıda eseri bulunmaktadır.