Ankara’da tarihi NATO Zirvesi!

YENİ BİR GAZETE – Küresel güvenliğin ve diplomasinin kalbi 7-8 Temmuz tarihlerinde Ankara’da atacak. NATO’nun 32 üye ülkesinin devlet ve hükümet başkanlarını bir araya getirecek olan 36. zirve, salı ve çarşamba günleri yoğun bir gündemle gerçekleştirilecek.

ABD Başkanı Donald Trump’ın Avrupa ülkelerine yönelik savunma harcamalarını artırma baskısı, İran savaşı ve Grönland meseleleri nedeniyle gerilen transatlantik bağlar, bu kritik buluşmanın ana hatlarını oluşturuyor. Trump’ın Avrupa’dan asker çekme söylemleri ve ABD’nin kıtadaki askeri varlığını 6 ay boyunca gözden geçirme kararı, ittifak içindeki belirsizliği en üst seviyeye taşımış durumda.

Savunma harcamalarında dev taahhüt

Zirvenin en sıcak maddelerinden birini, Avrupalı müttefiklerin askeri harcamalarını gayrisafi yurt içi hasılalarının yüzde 5 seviyesine çıkarma hedefi oluşturuyor. Liderlerin onayına sunulacak bildiri taslağına göre, müttefik ülkeler ve Kanada 2025 yılında temel savunma yatırımlarını 139 milyar doların üzerinde artırdığını kanıtlayarak ABD karşısında elini güçlendirmeyi amaçlıyor. Bildiride, daha güçlü bir NATO içinde daha güçlü bir Avrupa vurgusu yapılarak, güvenlik yükünün paylaşımı konusunda kararlılık mesajı verilecek. Zirve marjında salı günü Ankara’da düzenlenecek savunma sanayii forumunda ise on milyarlarca dolar değerinde yeni anlaşmaların imzalanması bekleniyor.

Ukrayna’ya 70 milyar avroluk dev kalkan

Ankara’daki buluşmada ittifak üyeleri Ukrayna’ya yönelik askeri ve lojistik desteklerini yeni bir boyuta taşıyor. Taslak bildiriye göre, 2026 yılı için Ukrayna’ya askeri ekipman ve eğitim desteği amacıyla tam 70 milyar avro sağlanması taahhüt edilecek ve bu destek 2027 yılında da aynı seviyede korunacak.

Bu dev bütçenin önemli bir kısmı, Avrupa Birliği’nin 2026-2027 dönemi için hazırladığı 60 milyar avroluk kredi programından karşılanırken, ABD’nin bu finansman paketine herhangi bir katkı sağlamayacak olması dikkat çekiyor. Liderler akşam yemeğinde Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae Myung ve Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen gibi kritik isimleri ağırlayacak.

İran gerilimi ve Türkiye’nin masadaki kozları

Zirvenin görünmeyen en büyük kriz başlıklarından birini ise İran meselesi oluşturuyor. Avrupalı diplomatlar, Trump’ın İran politikası konusundaki sert tavrının zirvenin ortak kararlarını gölgelemesinden endişe ediyor. Taslak metinde İran’ın nükleer silaha sahip olmaması gerektiği ve Hürmüz Boğazı’ndaki seyrüsefer serbestisine saygı göstermesi çağrısı yer alıyor.

Ev sahibi Türkiye ise zirvede kendi savunma sanayii gücünü sergilemeyi planlıyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, müttefikler arasındaki gizli ve açık tüm savunma ambargolarının kaldırılmasını talep edecek. Erdoğan, Fransa ve İtalya ile ortaklaşa yürütülen SAMP/T hava savunma sistemi projesinde ilerleme sağlamayı hedeflerken, Donald Trump ile yapacağı baş başa görüşmede ise ABD yaptırımlarının sonlandırılması ve F-35 programına geri dönüş dosyasını doğrudan masaya koyacak. Zirve kapsamında ayrıca körfez ülkeleri ve Asya-Pasifik ortaklarıyla da dışişleri ve savunma bakanları düzeyinde çoklu diplomatik temaslar yürütülecek.